Hoe goed steunzolen werken, verschilt per klacht. Hieronder staan de onderzoeken waarnaar we verwijzen, met in gewone taal wat ze vonden – ook waar het bewijs beperkt is. Steunzolen werken het best als onderdeel van een totale aanpak, samen met oefeningen, passend schoeisel en advies.
Cochrane-review: het sterkste bewijs voor zolen op maat is er bij een pijnlijke holvoet; ook bewijs bij voetpijn door reuma (ook jeugdreuma), fasciitis plantaris en hallux valgus.
Hawke F, Burns J, Radford JA, du Toit V Custom-made foot orthoses for the treatment of foot pain. Cochrane Database Syst Rev. 2008;(3):CD006801. PubMed 18646168 · doi
Steunzolen alleen zijn bij hielpijn niet duidelijk beter dan nep-zolen of andere conservatieve behandelingen – combineer ze daarom met rekoefeningen en advies.
Rasenberg N, Riel H, Rathleff MS, et al. Efficacy of foot orthoses for the treatment of plantar heel pain: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2018;52:1040-1046. PubMed 29555795 · doi
Richtlijn: begin met taping, rekoefeningen en uitleg; bij onvoldoende herstel volgen schokgolftherapie en zolen op maat.
Morrissey D, Cotchett M, Said J’Bari A, et al. Management of plantar heel pain: a best practice guide informed by a systematic review, expert clinical reasoning and patient values. Br J Sports Med. 2021;55:1106-1118. PubMed 33785535 · doi
Bij klachten midden in de achillespees voegden zolen op maat weinig toe aan oefentherapie; zolen zijn vooral zinvol bij een afwijkende voetstand.
Munteanu SE, Scott LA, Bonanno DR, et al. Effectiveness of customised foot orthoses for Achilles tendinopathy: a randomised controlled trial. Br J Sports Med. 2015;49:989-994. PubMed 25246441 · doi
Bij de ziekte van Sever gaven hielverhogingen op korte termijn de snelste verlichting; na 12 maanden waren alle behandelingen even effectief.
James AM, Williams CM, Haines TP Effectiveness of footwear and foot orthoses for calcaneal apophysitis: a 12-month factorial randomised trial. Br J Sports Med. 2016;50:1268-1275. PubMed 26917682 · doi
De meeste platvoeten bij kinderen geven geen klachten en hoeven niet behandeld te worden; bij pijn kunnen zolen en oefeningen helpen.
Evans AM, Rome K A Cochrane review of the evidence for non-surgical interventions for flexible pediatric flat feet. Eur J Phys Rehabil Med. 2011;47:69-89. PubMed 21448121
Bij een pijnlijke holvoet verminderden zolen op maat de pijn en verbeterden ze het functioneren duidelijk meer dan neppe zolen; de druk onder de hele voet nam af.
Burns J, Crosbie J, Ouvrier R, Hunt A Effective orthotic therapy for the painful cavus foot: a randomized controlled trial. J Am Podiatr Med Assoc. 2006;96:205-211. PubMed 16707631
Zolen op maat verminderden voorvoetpijn bij reuma, hallux valgus en metatarsalgie, doordat ze de druk onder de voorvoet beter verdelen.
Arias-Martín I, Reina-Bueno M, Munuera-Martínez PV Effectiveness of custom-made foot orthoses for treating forefoot pain: a systematic review. Int Orthop. 2018;42:1865-1875. PubMed 29423640 · doi
Bij beginnende klachten van de achterste scheenbeenspier hielpen zolen en rekoefeningen; krachttraining verbeterde het resultaat verder.
Kulig K, Reischl SF, Pomrantz AB, et al. Nonsurgical management of posterior tibial tendon dysfunction with orthoses and resistive exercise: a randomized controlled trial. Phys Ther. 2009;89:26-37. PubMed 19022863 · doi
Zolen op maat, over de volle lengte, met demping en voetboogondersteuning gaven de beste resultaten; ze verbeteren de kniestand, het effect op pijn verschilt per persoon.
Zafar AQ, Zamani R, Akrami M The effectiveness of foot orthoses in the treatment of medial knee osteoarthritis: a systematic review. Gait Posture. 2020;76:238-251. PubMed 31874456 · doi
Cochrane-review: van de meeste behandelingen, ook zolen, is het effect nog nauwelijks in goed onderzoek getest; zolen zijn een veilige eerste stap.
Matthews BG, Thomson CE, Harding MP, et al. Treatments for Morton's neuroma. Cochrane Database Syst Rev. 2024;2:CD014687. PubMed 38334217 · doi
Orthesen geven verlichting van de klachten op korte termijn; de stand van de teen corrigeren kan alleen met een operatie.
Torkki M, Malmivaara A, Seitsalo S, et al. Surgery vs orthosis vs watchful waiting for hallux valgus: a randomized controlled trial. JAMA. 2001;285:2474-2480. PubMed 11368700 · doi
Bij artrose van het grote teengewricht verminderen steunzolen de pijn even goed als afwikkelschoenen, met betere therapietrouw en minder bijwerkingen.
Menz HB, Auhl M, Tan JM, et al. Effectiveness of foot orthoses versus rocker-sole footwear for first metatarsophalangeal joint osteoarthritis: randomized trial. Arthritis Care Res (Hoboken). 2016;68:581-589. PubMed 26638878 · doi
Voetorthesen verlaagden het risico op blessures en stressfracturen; losse schokdempende inlegzolen deden dat niet.
Bonanno DR, Landorf KB, Munteanu SE, et al. Effectiveness of foot orthoses and shock-absorbing insoles for the prevention of injury: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2017;51:86-96. PubMed 27919918 · doi
Voor shin splints is geen enkele behandeling sterk bewezen; correctie van de voetstand en belastingsadvies worden in de praktijk vaak gecombineerd.
Winters M, Eskes M, Weir A, et al. Treatment of medial tibial stress syndrome: a systematic review. Sports Med. 2013;43:1315-1333. PubMed 23979968 · doi
Internationale consensus: voetorthesen worden aanbevolen om pijn rond de knieschijf op korte termijn te verminderen, naast oefentherapie.
Collins NJ, Barton CJ, van Middelkoop M, et al. 2018 Consensus statement on exercise therapy and physical interventions (orthoses, taping and manual therapy) to treat patellofemoral pain. Br J Sports Med. 2018;52:1170-1178. PubMed 29925502 · doi
Een simpele wig aan de buitenkant van de zool is bij knieartrose niet beter dan een neutrale zool – maatwerk en de juiste correctie zijn bepalend.
Parkes MJ, Maricar N, Lunt M, et al. Lateral wedge insoles as a conservative treatment for pain in patients with medial knee osteoarthritis: a meta-analysis. JAMA. 2013;310:722-730. PubMed 23989797 · doi
Zolen verminderden stressfracturen van dijbeen en scheenbeen bij militairen in opleiding; bij sporters is dit nog onvoldoende onderzocht.
Snyder RA, DeAngelis JP, Koester MC, et al. Does shoe insole modification prevent stress fractures? A systematic review. HSS J. 2009;5:92-98. PubMed 19506967 · doi
Er is te weinig bewijs dat zolen rugpijn voorkomen of behandelen; wel lijken ze te helpen bij mensen bij wie de voetstand een rol speelt.
Chuter V, Spink M, Searle A, Ho A The effectiveness of shoe insoles for the prevention and treatment of low back pain: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMC Musculoskelet Disord. 2014;15:140. PubMed 24775807 · doi
Internationale richtlijn: drukverlagend schoeisel en zolen op maat helpen voetwonden bij mensen met diabetes en een verhoogd risico te voorkomen.
Bus SA, Sacco ICN, Monteiro-Soares M, et al. Guidelines on the prevention of foot ulcers in persons with diabetes (IWGDF 2023 update). Diabetes Metab Res Rev. 2024;40:e3651. PubMed 37302121 · doi
Voetorthesen verminderen voetpijn en beperkingen bij reuma; het effect op lange termijn is nog niet bewezen.
Lin Z, Gong C, Wang D, et al. Effect of foot orthoses on foot problems in patients with rheumatoid arthritis: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Disabil Rehabil. 2026;48:1546-1560. PubMed 41044984 · doi